سخنى درباره مفسرين و كتب تفسير چنانچه از بحث پيش استفاده شد در تفسير قران بايد بفرمايشات پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و مبيّنان قران ( كه طبق حديث ثقلين و احاديث قطعى ديگر عترت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم يعنى ائمّه اثنا عشر ميباشند ) مراجعه كرد امّا مراجعه بمفسّرين عامّه مانند عكرمه و مجاهد و عطاء و حسن بصرى و ضحّاك بن مزاحم و قتاده و مقاتل بن سليمان و مقاتل بن حيان و فخر رازى و امثال اينها درست نيست و اعتبار و اعتمادى بكلمات آنها نميباشد براى اينكه : 1 - از طريق خود عامه و اهل رجالشان ضعيف شمرده شده‌اند چنانچه در حق عكرمه گفته‌اند ( داراى عقيده خوارج و كذّاب و غير ثقه است ) و درباره مجاهد از اعمش نقل شده ( كه تفسيرش را از اهل كتاب گرفته ، و از جمله منكراتش اينكه مقام محمود را چنين تفسير كرده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرداى قيامت پهلوى خدا در عرش جلوس مىكند ) و درباره ضحاك از يحيى بن سعيد نقل شده كه ( ضحاك نزد ما ضعيف است و از ابن عباس روايت مىكند و حال آنكه او را ملاقات نكرده ) و درباره قتاده گفته‌اند كه او مدلّس است ، و درباره مقاتل بن سليمان از وكيع نقل شده كه او كذّاب است و از نسايى نقل شده كه او دروغ ميگفت و از يحيى بن سعيد نقل شده كه حديث او قابل اعتناء نيست و در حق ابن حيان گفته كه علم قرآن را از يهود و نصارى ميگرفته و مطابق كتب آنها تفسير ميكرده و درباره مقاتل بن حيان از وكيع نقل شده كه او را بكذب نسبت ميداده و ابن معين او را ضعيف شمرده و احمد بن حنبل گفته كه « اعتنايى بمقاتل بن سليمان نيست « 1 »

--> ( 1 ) - نقل از مقدمه تفسير آلاء الرحمن بلاغى صفحه 26